و تجربه مدیریت شهری تهران در حوزه مقابله و كاهش مخاطرات ناشی از سوانح طبیعی از جمله طرح «تخلیه امن اضطراری محلات» و طرح « ایجاد گروه‌های داوطلب واكنش اضطراری محله» (دوام) در این همایش جهانی ارائه شد و در عین حال شهر تهران با هدف بهره‌مندی جهانی در زمینه توانمند‌سازی‌ و مقاوم‌سازی‌ شهری و پیشگیری از خطرات ناشی از وقوع حوادث طبیعی به كمپین (پویش) جهانی كاهش خطرپذیری پیوست. در این ارتباط با مهندس فاطمه صالح، معاون آموزش و مشاركت‌های مردمی سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران كه در این كنفرانس جهانی حضور داشته است گفت‌وگویی انجام داده‌ایم می‌خوانید.

* كنفرانس جهانی كاهش خطر‌پذیری سوانح طبیعی كه چندی پیش در شهر داووس سوئیس برگزار شد و كمپین جهانی شكل گرفته در آن چه اهدافی را دنبال می‌كرد؟

این كمپین جهانی كه با عنوان «شهر من، شهر مقاوم» در كنفرانس جهانی كاهش خطر‌پذیری در داووس سوئیس برگزار شد، اهدافی چون پیش‌بینی و اتخاذ اقدامات عملی از سوی نهاد‌های ملی، منطقه‌ای و نیز شهرداران و مدیران شهری در حوزه مقاوم‌سازی و كاهش خطر‌پذیری در مسیر تحقق توسعه پایدار در عرصه زندگی شهری را دنبال می‌كند. كنفرانس بین‌المللی خطر‌پذیری و بحران با نام اختصاری آی.دی.آر.سی( IDRC )یكی از سه ركن مجمع جهانی خطر‌پذیری داووس جی.‌آر.‌اف(GRF ) است كه خردادماه امسال در شهر داووس سوئیس برگزار شد.

كنفرانس 2010 با شعار «‌از فكر تا عمل» با هدف دستیابی به راهكار‌های مناسب جهت مدیریت خطر‌پذیری و كاهش ریسك و بحران‌های طبیعی و همچنین سازگاری با تغییرات آب و هوایی برگزار شد.

این كنفرانس به‌دنبال ایجاد عرصه و جایگاه مناسب برای برقراری و استمرار ارتباط و تعامل مثبت و انتقال تجارب میان متخصصان، مهندسان، دانشمندان و سیاستگذاران بخش دولتی و خصوصی، جوامع محلی و سازمان‌های مردم‌نهاد در سطح بین‌المللی است.

رویكرد این كنفرانس مبتنی بر تدوین و تبیین سیاست‌ها و برنامه‌های یكپارچه و اثربخش مرتبط با كاهش خطر‌پذیری و حوادث پیش‌ روی جامعه جهانی از طریق به كارگیری مشاركت جامع و فراگیر در سطوح بین‌المللی و تعمیم و اجرای آن در سطح ملی است. محور‌های كنفرانس2010 شامل كاهش خطر‌پذیری و مدیریت بحران، محیط‌زیست، منابع و تغییرات آب و هوایی، علم و آموزش، مدیریت ریسك و جامعه و سلامت است.

* از دستاوردهای این كنفرانس بگویید و اینكه سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران برای حضور موفق چه اقداماتی انجام داد؟

به‌منظور ارتقای سطح كیفی فعالیت‌های سازمان و نزدیك‌كردن آنها به استاندارد‌های بین‌المللی، مقالات مرتبط با فعالیت‌های اجرایی و در دست اقدام سازمان ارسال شد كه پس از بررسی هیات داوران«طرح تخلیه امن اضطراری محلات شهر تهران» و طرح «اهمیت مشاركت مردمی در مدیریت بحران» با محوریت معرفی برنامه دوام «ایجادگروه‌های داوطلب واكنش اضطراری محله» مورد تائید قرار گرفت و نمایندگان سازمان برای ارائه مقالات و شركت در این كنفرانس عازم داووس شدند.

حضور در این كنفرانس فرصت مغتنمی برای هم اندیشی و كسب تجربیات به روز متخصصان بین‌المللی بود و می‌توان از رویكرد‌ها و تجربیات سایر كشور‌ها در برنامه‌ریزی و اجرای طرح‌های مدیریت خطر‌پذیری و كاهش ریسك استفاده كرد كه در این راستا ایجاد شبكه اطلاع‌رسانی و همبسته میان متخصصان و كارشناسان بین‌المللی از اهمیت خاصی برخوردار است.

900‌كارشناس از 100 كشور جهان به همراه مقامات بلندپایه از كشور‌هایی چون گامبیا، اوگاندا، هند، چین، اندونزی و... در این كنفرانس حضور داشتند. این كنفرانس فرصت خوبی برای طرح كمپین جهانی كاهش خطر‌پذیری و اهداف آن بود كه با عنوان شهر من، شهر مقاوم شكل گرفت و شهرهایی از برخی كشور‌ها از جمله شهر تهران از ایران به عضویت این كمپین درآمدند. در واقع هدف تهران از پیوستن به این كمپین بین‌المللی، بهره‌مندی جهانی در زمینه توانمند‌سازی‌ و مقاوم‌سازی‌ شهری و پیشگیری از خطرات ناشی از وقوع حوادث طبیعی است. این كمپین اهدافی چون پیش‌بینی و اتخاذ اقدامات عملی از سوی نهادهای ملی- منطقه‌ای و نیز شهرداران و مدیران شهری در حوزه مقاوم‌سازی‌ و كاهش خطرپذیری در مسیر تحقق توسعه پایدار در عرصه زندگی شهری را دنبال می‌كند.

یكی از نكات قابل توجه در این كنفرانس، حضور چشمگیر متخصصان و كارشناسان ایرانی از سراسر جهان بود. به‌عنوان مثال استادان ایرانی از كشور‌هایی چون فرانسه، كانادا و سوئد و دیگر كشور‌ها در این كنفرانس حضور داشتند.

همچنین یكی از موضوعات مسرت بخش و افتخارآمیز، احراز پست‌های كلیدی در رده مدیریتی متخصصان توسط این كارشناسان ایرانی در كشور‌های محل اقامت آنها بود. به‌عنوان مثال آقای دكتر محاسب از دانشگاه صنعتی زوریخ(ETHZ) در این كنفرانس حضور داشت. وی سال‌هاست كه مسئولیت آزمایشگاه بتن و مقاومت مصالح و همچنین كرسی استادی این دانشگاه را بر عهده دارد. بازدید از این دانشگاه نیز فرصت مناسبی برای آشنایی با دستاورد‌ها و روش‌های اجرایی بهسازی لرزه‌ای بود كه به‌صورت موردی توسط ایشان در بخشی از دانشگاه به مورد اجرا در آمده بود.

* هدف از تبیین نكات ده‌گانه این كمپین كه به‌عنوان عناوین راهبردی آتی پیش‌نیاز اقدامات مورد توجه كشور‌های عضو قرار گرفت چیست؟

نكات ده‌گانه مورد تأكید این كمپین را می‌توان مبتنی بر اولویت‌های مدون، راهبردی و استراتژیك پیمان«هیوگو» دانست. این نكات برای توانمند‌سازی‌ جوامع و ملل در حوزه مدیریت بحران و كاهش خطر‌پذیری به این شرح اعلام شد: سازماندهی و هماهنگی به‌موقع جهت شناسایی و پذیرش خطر‌پذیری شهری و كاهش آن با رویكرد مشاركت‌ گروه‌های شهروندی و نهاد‌های جامعه‌مدنی مبتنی بر ایجاد ساختار پیوسته و شبكه هماهنگ، آگاهی و شناسایی نهاد‌های مسئول در این حوزه و آگاه‌سازی آنان نسبت به نقش و وظایف ذاتی‌شان و ارتقای آمادگی لازم در جهت كاهش خطر‌پذیری بلایا، تخصیص بودجه و اعتبار مالی لازم در برنامه‌های كاهش خطر‌پذیری و بحران، پیش‌بینی راهكار‌های تشویقی و ایجاد انگیزه برای سرمایه‌گذاری بخش خصوصی، خانواده‌های كم درآمد، انجمن‌ها و مشاغل آزاد در بخش مسكن و ارتقای كیفیت ساخت و ساز در مقابل بحران‌های پیش‌رو، بهنگام‌سازی داده‌های مرتبط با خطرات و آسیب‌پذیری‌ها، ارزیابی خطر‌پذیری‌ها و استفاده از این اطلاعات و داده‌ها به‌عنوان مبنای سیاستگذاری در برنامه‌های مرتبط با توسعه‌شهری، سرمایه‌گذاری در جهت حفظ و نگهداری زیر‌ساخت‌های حیاتی در راستای كاهش خطر‌پذیری مانند پیش‌بینی سیستم زهكشی سیل و سازگاری با تغییرات آب و هوایی محتمل درصورت لزوم، ارزیابی ایمنی مدارس و تسهیلات بهداشتی و افزایش ظرفیت‌های موجود درصورت نیاز، ضرورت تهیه، تدوین و تنظیم ضوابط و آیین‌نامه‌های كاربردی و الزامات اجرایی برای مقاوم‌سازی ساختمان‌های آسیب‌پذیر و برنامه‌ریزی نحوه كاربری زمین، مكان‌یابی زمین‌های ایمن برای اسكان شهروندان كم‌درآمد و درصورت امكان بهبود و تأمین تسهیلات و تأسیسات شهری در محدوده‌های اسكان غیررسمی در محور‌های حاشیه‌‌نشین شهر‌ها.

* اشاره كردید كه نكات ده‌گانه مورد توجه كمپین مبتنی بر اولویت‌های پیمان هیوگو است، می‌توانید در این مورد بیشتر توضیح دهید.

این طرح‌ها و برنامه‌های اجرایی مبتنی بر اولویت‌های مدون پیمان هیوگو است كه در نخستین اجلاس جهانی كاهش خطر‌پذیری در برابر بحران در سال2005 در كوبه ژاپن مطرح شد و مورد تائید قرار گرفت كه این سرآغازی برای ایجاد شبكه جهانی كاهش خطر‌پذیری بود. از آن سال تاكنون كشور‌های عضو جامعه جهانی كاهش خطر‌پذیری در برابر بحران، هر 2‌سال یك‌بار گرد هم می‌آیند تا تجارت و پیشرفت‌های حاصله را با یكدیگر به بحث و تبادل آرا بگذارند.

در این اجلاس مجموعه اهداف راهبردی و اولویت‌های اجرایی مرتبط با كاهش خطر‌پذیری در راستای افزایش توانمندی و آمادگی رویارویی ملل و كشور‌های دنیا تهیه و تدوین و برای اجرا در فاصله زمانی سال2005 تا 1015 به كشور‌های عضو ابلاغ شد. هدف از این اجلاس رسیدن به درك مشترك درخصوص اقدامات مرتبط با كاهش خطر‌پذیری و به كارگیری روش‌های هماهنگ و یكسان با رویكرد بومی برای كاهش خطر‌پذیری است.